Takdim
Son Din’in tahrip ve tahriflerden korunması bağlamında en kritik mesele, “Hz. Musa’nın tebliğinin Yahudiliğe ve Hz. İsa’nın tebliğinin Hristiyanlığa dönüşmesini mümkün kılan neydi?” sorusunun doğru cevabının verilmesidir. Bu soruya verilecek cevapları tek cümleyle ifade etmek gerekirse, “adı anılan peygamberlerin (onlara ve bütün Hak elçilerine selam olsun) kitabı bir fanus gibi koruma altına alan sünnetleri ve o sünnetlerin muhafızı sahabîlerinin olmayışıdır” diyebiliriz. Zira Tevrat ve İncil’in tahrif sürecine ciddiyetle bakıldığında ilk dikkat çeken şey, indî yorumlara geçit vermeyen ve müntesiplerini bağlayan “kitap dışı” bir unsurun olmayışından kaynaklanan derin boşluktur.
İşte Kur’ân’ın korunmuşluğu bağlamında Efendimiz (s.a.v)’in Sünnet-i Seniyye’sinin hayatî fonksiyonu burada ortaya çıkmaktadır. Sahabe, Kur’ân’ın metnini muhafaza ettiği gibi, o metnin ilahî tasdike mazhar beyan ve açılımını temin eden ve keyfî yorum ve çarpıtmalara maruz kalmasını engelleyen biricik unsur olan Sünnet-i Seniyye’yi de muhafaza etmiştir.
Din’de böyle merkezî ve kritik bir fonksiyona sahip bulunan Sünnet-i Seniyyenin, modern zamanlarda oryantalistlerin ve zihniyeti onlar eliyle şekillenmiş yerli varyantlarının boy hedefi haline gelmesi şaşırtıcı değil. Bu mahfillerce Sünnet etrafında oluşturulan şüphe ve tereddüt bulutları, belli noktalarda temerküz ediyor. Ağırlıklı olarak “sübut” merkezli olduğunu gözlediğimiz bu şüphe ve tereddütlerin, ortalama bilgi seviyesindeki insanımız bakımından aşağıdaki soruların cevap bulmasıyla büyük ölçüde ortadan kalkacağını söyleyebiliriz:
1. Sünnet’i dikkate almadan Kur’ân-ı Kerim anlaşılıp hayata aktarılabilir mi? Bir başka deyişle Sünnet, Kur’ân’ın anlaşılmasında sadece bir "yan unsur" mudur, yoksa "tayin edici" midir?
2. Sünnet’i bir kaynak olarak kabul ettiğini söyleyen bir kısım çevrelerin, seleften halefe bu ümmetin âlimlerinin sahih dediği bazı hadislere:
a- Akla uymuyor
b- Kur’ân'a uymuyor
c- Asrın telakkilerine ters düşüyor
d- Tarihseldir… gibi gerekçelerle itiraz ettiği, bu tespitlerinin bazılarını da kısmen Hanefî Usulüne dayandırdıkları dikkat çekiyor. Bu konuda ne dersiniz?
3. Bir önceki soruda zikredilen kesim, mevcut sistemin yeterince işlevsel olmadığı gerekçesiyle "yeni bir hadis tenkidi yöntemi"nin gerekli olduğunu söylüyor. Bu konuda neler söylersiniz?
4. Sünnete ittibâyı önemseyen bir diğer kesim de bunu fıkhî mezhep karşıtlığına kadar götürüyor ve mezhepleri Sünnet’i ihmal etmekle itham ediyor. Bu hususta neler söylersiniz?
5. Hadisler arasında Mütevatir ya da Âhâd oluşuna bakarak herhangi bir seçim yapmaksızın bütün hadislerin itikadî sahada aynı derecede bağlayıcı olduğunu söylemek mümkün müdür?
6. Sünnetin Müslüman birey ve toplumların gelenek, kültür, örf, yaşama tarzı… kısaca "kimliğinin" oluşumuna katkısı konusunda neler söylemek istersiniz?
استفسارات:
تقديم
إن الإجابة عن السؤال التالي "ما هو السبب الذي أدى إلى تحريف دعوة موسى عليه السلام لتصبح يهودية وتحريف دعوة عيسى عليه السلام لتصبح مسيحية"؟ يعد أكثر المسائل حساسية فيما يتعلق بحماية الدين الخاتم من التخريب والتحريف. وإذا أردنا أن نوجز الجواب عن ذلك بجملة واحدة يمكننا القول إن هذين النبيين (عليهما وعلى سائر الأنبياء الصلاة والسلام) لم يكن لهما سنة بمثابة الفانوس لتحمي كتابيهما من التحريف، كما لم يكن لهما أصحاب يحفظون هذه السنة من الضياع. وإذا تأملنا بشكل دقيق في التوراة والإنجيل نلاحظ أن أول ما يشد الانتباه هو عدم وجود عنصر آخر "خارج الكتاب" يمنع من الانزلاق في التأويلات الذاتية ويضبط المساحة التي يتحرك فيها أتباع ذلك الكتاب.
وهنا تظهر الوظيفة الحيوية التي تقوم بها سنة النبي عليه الصلاة والسلام في حماية القرآن الكريم. فالصحابة رضي الله تعالى عنهم مثلما حفظوا نص القرآن الكريم قاموا كذلك بحفظ السنة النبوية المطهرة التي تضمن بيان القرآن الكريم وتوضيحه وتحول دون الوقوع في التأويلات الذاتية والتحريفات.
إن السنة النبوية الشريفة بما تمثله من مكانة مركزية ومن دور حساس في الدين ليس من المستغرب أن تصبح هدفا للمستشرقين ولمن تشكّلت عقلياتهم على نمطهم من أبناء جلدتنا. إن غيوم الشبهات والشكوك التي كونت من قبل هذا الفريق قد تركزت حول نقاط محددة، فهذه الشكوك والشبهات التي نلاحظها حول "ثبوت" الأحاديث بشكل أكبر يمكن إزالتها لدى الناس ذوي الثقافة المتوسطة من خلال الإجابة عن الأسئلة التالية:
١. هل يمكن فهم القرآن الكريم وتطبيقه في حياتنا بغَضِّ النظر عن السنة النبوية؟ وبتعبير آخر: دور السنة النبوية في فهم القرآن هل هو "دور جانبي" أو "دور أساسي معيِّن"؟
٢. هناك طائفة يزعمون أنهم يقبلون السنة كمصدر، ثم هم يعترضون على بعض الأحاديث التي تَلَقَّاها علماء هذه الأمة بالقبول خلفا عن سلف، باعتبار أن هذه الروايات:
- تُعَارِض القرآن
- أو العقل
- أو لا تتلاءم مع تلقيات العصر
- أو أنها تاريخية...
ويسندون بعض هذه المزاعم إلي أصول المذهب الحنفي، فما رأيكم في هذا؟
٣. ومن دعاوي الطائفة المذكورة أننا بحاجة إلى "منهج جديد في نقد الأحاديث"؛ لأن المنهج الموجود ليس يصلح للنقد كما يجب، فما هو تعليقكم حول هذا الموضوع؟
٤. وهناك طائفة أخرى لها اهتمام بالغ بالسنة النبوية، ولكنها تُوصِل الأمر إلي معارضة المذاهب الفقهية، واتهام أصحابها بأنهم أهملوا السنة، فما رأيكم في هذا؟
٥. هل يمكن اعتبار كافة الأحاديث –بدون تفريق بين ما كان منها متواترا أو آحادا، بعد أن صَحَّتْ أسانيدها- مُلِزِمَةً في باب الاعتقاد بنفس الدرجة؟
٦. وأخيرا، ما مَدَى مساهمة السنة النبوية في تكوين تقاليد وأعراف وثقافة وطرز حياة... الفرد المسلم والمجتمع الإسلامي، وبالإجمال ما مدى هذه المساهمة في تكوين شخصية الفرد والمجتمع؟
INQUIRY
Introduction
The most critical issue in protecting the last religion from distortion and destruction is to answer the following question: “What made it possible for Moses’ tablig (message) to become Judaism and for Jesus’s message to become Christianity?” We can answer this in one sentence and say “the absence of the sunnah and the companions who protect the sunnah which preserves the book like a lantern (protecting the light).” When we look into the process of the distortion of the Torah and the Bible, the first point to stand out is the profound absence of a component “aside from the book” which bonds the followers and does not allow for individual interpretation.
This reveals the vital function of the Sunnah of the Prophet Muhammad (PBUH). The companions have protected the scriptures of the Qur’an alongside the Sunnah which provides for the expressions and extension of the script that is divinely approved and staves off arbitrary interpretations and distortions.
It is not surprising to see that the Sunnah, which has such a central and critical function in the religion, has become the target of the modern day orientalists and their domestic variants whose mentalities are shaped by them. The clouds of doubt and indecision fabricated by these groups concentrate on certain points. We can say that, by answering many of the following questions, the doubts that are centered on “proof-Suboot” of ahadith will disappear in the minds of people who have a mediocre level of knowledge.
1. Is it possible to understand the Qur’an and to practice its orders in our lives without taking the Sunnah into account? In other words: The role of the Sunnah in understanding the Qur’an, is it a "subordinate/by role" or an "essential and definitive role”?
2. Some groups who accept the Sunnah as a source reject some of ahadith that has been accepted as Sahih by the scholars of the ummah. The reject points to these ahadith are being declared as follow:
a. Not logical
b. Opposing the Qur’an
c. Contradictory to the perspectives of the modern time
d. Historical
To some extent they refer some of these accusations to the jurisprudence or methodology of Hanafi sect. What do you think of this?
3. Within the claims of the group mentioned above: they say that we need "a new method of hadith critique"; because the existing method is not functional enough. What is your comment on this subject?
4. There is another group that gives an extreme importance to the Sunnah of Prophet Mohammad (PBUH). But this group further on drives the matter to reach accusing the Islamic jurisprudential sects with neglecting the Sunnah; what do you think of this?
5. Is it possible to consider all of the ahadith -without distinction between the mutawatir (consecutive) and aahaad (single or khabar wahid) after the confirmation of their isnads (narration chains)- binding in the chapter of Aqidah-creed in the same degree?
6. Finally, what can you say about contribution of the Sunnah in the composition of the traditions and customs, culture and life style… Shortly what is the total extent of this contribution in forming the personality of the Muslim individual and Muslim society?
