Soruşturma TAKDİM
Genelde "din içi ihtilaflar" ve özelde "fıkhî ihtilaflar", modern zamanlarda İslam ümmetinin değişmez gündem maddelerini oluşturan iki husustur. Çoğunlukla "Ümmet'in vahdeti" bağlamında gündeme gelen bu mesele, aslında ihtilaf edilen alanın mahiyeti göz önüne alınarak ayrı bağlamlarda konuşulmalıdır. Zira "din içi ihtilaflar" dediğimizde "fıkhî ihtilaflar" yanında itikada taalluk eden ihtilafları da söz konusu etmiş oluyoruz. Oysa bu iki ihtilaf türünün aynı bağlam içinde konuşulması eşyanın tabiatına aykırıdır. Zira açıktır ki, "Nasıl bir Allah'a inanıyoruz?" sorusu ile "hangi delili esas alarak amel ediyoruz?" sorusu arasında derin bir mahiyet farkı vardır.
Rıhle –itikadî ihtilafları daha sonraki bir sayının dosya konusunu oluşturmak üzere paranteze alırken– bu sayıda fıkhî ihtilaflar meselesini irdeliyor. Mezhep nedir; mezhepler nasıl ve niçin ortaya çıkmıştır? Bir mezhebe bağlı olmak şart mıdır, yoksa farklı konularda farklı mezheplerin hükümleriyle amel etmek mümkün müdür? Sıradan bir mü'minin doğrudan Kur'ân ve Hadis'le amel etmesi mümkün müdür? İctihad kapısı açık mıdır? Açıksa bu kapıdan girmenin yolu-yordamı nedir? Kapalıysa niçin, ne zaman ve kim/ler tarafından kapatılmıştır? Allah Teala'nın ve Resül-i Ekrem (s.a.v)'in açtığı bir kapı Ümmet tarafından kapatılabilir mi? El'an Ümmet-i Muhammed'in içinde bulunduğu durumun ictihad müessesesinin gereği gibi işletilememesiyle ve daha genelde Fıkıh sistemiyle bir alakası var mıdır?..
Bunlar ve benzeri muhtevadaki soru işaretleri, fıkhî mezheplerin konuşulduğu/tartışıldığı ortamların değişmez gündem maddeleridir. Rıhle olarak bu temel meselemizi dile getiren soruları, sahanın mütehassıslarına yöneltmek üzere şu şekilde formüle ettik:
1- Fıkhî mezhepler nasıl ortaya çıkmıştır?
2- Mezhepsizlik nedir? Taklidin haram olduğu görüşü hakkında neler söylemek istersiniz? Mezhep niçin gereklidir ve bir mezhebe intisap olmadan sıradan bir mü'minin dinini yaşaması ne derece mümkündür?
3- Telfik’i tarif edip, hangi durumlarda caiz olduğunu gerekçeleriyle açıklar mısınız?
4- Mevcut mezheplerin 21. yüzyılda ortaya çıkan problemleri çözmede yetersiz kaldığı iddialarının kaynağı ve gerçeklik değeri nedir?
5- İslam dünyasının bugünkü duruma gelmesinin sebebi –bazı çevrelerin iddia ettiği gibi– ictihad kapısının kapalı olması mıdır? Yeni ictihad metotları (Usul-i Fıkıh) arayışı hakkında neler söylemek istersiniz?
